د ښكلا د څښتن ستر رب په نامه چې ښكلا ته يې د ښكلا په وركولو خپل لويښت او ښايست ثبوت كړى دى.                                                                            د خوست ويب پاڼې ته په خيرراغلي!                             ويښ يو بيدار يو څه ويده خو نه يو             جزبې لرو په ژوندون كې  څه مړه خو نه يو

د هلمند تاريخي جفرافيه (٢) برخه‏

دهيتومنت (هلمند) تاريخي جغرافيه
قصريعقوبي(يعقوبي ماڼۍ )
له  تاريخي اوجغرافيايي  څرګندونوڅخه معلومېږي چي دا ځاى ديعقوب ليث(صفاري) ښکلې او ښايسته ماڼۍ وه،چي دجيهاني (٣١٠ه،ق) ،اصطخري(٣٠١-ه ق) ،او ابن حوقل(٣٦٥-ه ق) شاوخوا کي، په قول چي ددې قصر او ماڼۍ يادونه يې کړې ده اوويي اچي داماڼۍ دصفاري امپراتورۍد بنسټ  ايښودونکي يعقوب په هيله اوغوښتنه جوړه سوې ده،ابن حوقل وايي:-
“دليث زوى يعقوب د دوو دروازو په منځ کي چي يوه يې دپارس د دروازې په نامه چي دپارس خواته خلاصه وه اوبله دروازه يې د طعام(خوړنځاى) دروازه چي دماڼۍ په سهيل کي وه يوه ماڼۍ  جوړه کړه چي د ښار دحاکم نوې چوڼۍ ده او دعمروليث له ماڼۍ څخه چندان لېري نه ده”.

دا ماڼۍ هم لکه دښار نوري ماڼۍ ټوله له خښتو او خټو څخه جوړه وه چي ششکونه او طاقونه يې درلودل ،ځکه تيران او لرګي به په هغه ښار او ځاى کي دوه پوسته کېدل او خزندو به خوړل.
اسلامي جغرافيه ليکونکى ابواسحق اصطخري د (٣٠١-٣٣١) پوري کاږي او ددې ځاى يا دونه کوي :
دپارس او طعام ددروازو په منځ کي دوې ماڼۍ دي چي يوه يې ديعقوب اوبله يې دعمروليث ده ، ديعقوب ماڼۍ دامارت ځاى دى او ټولي ودانۍ يې دخټوڅخه جوړي دي دنوموړي په حکم ،ځکه چي لرګي به خزندو خوړل او را لوېدل به.
تر يعقوب ليث وروسته دا ماڼۍ دهغه ورور عمروليث ته پاته سوه ، داسي ښئ چي دښاريو زيات شمېر نور سرايونو او اباديو هم په دې ماڼۍ پوري اړه درلودل،چي تر نړېدو وروسته بيا دعمروليث لخوا جوړسوه ،دا تعمير دښار په دننه کي د(کرکوى)تردروازې پوري رسېدى.
په (٤٤٥-ه)کي دسيستان دتاريخ دليکوال په وينا چي قصريعقوبي يوغټ شين چمن هم درلودى چي يعقوب ليث به يې په منځ کي کښېناست او د خلکو عرضونه اوغوښتني به يې اورېدلې اود خلکو ستونزي به يې هوارولې ،چي په دې هکله يوه نادره کېسه هم د( صفاريانو) په تاريخ کي ثبت ده خو دلته دموضوع داوږدوالي په خاطر ورڅخه ډډه کوو.کله چي له هلمند څخه د سيستان زرنج تاريخي ښآر ته په تللې لاره يو شمېر زړې کلاوي ليدل کيږي چي د هغو په منځ کي ښآيي اوس هم دا يعقوبي ماڼۍ موجوده وي . خو دا هر څه  روانو ريګي بادونو او بارانونو سخت ځپلي دي ، که په لږ وخت کي ورته پاملرنه ونه سي ددې تاريخي کلاوو نوم به  يوازي په تاريخي کتابونو کي لولو او بس
نور نسته

شريف الله دوست (سرواني)         لښکرگاه
 
اساسي برخه: تاریخ څه وایی

د خوست ویب پاڼې سندریزې برخې ته ښه راغلاست

خوست ویبپاڼه په فيسبوک کې خوښ يې کړئ

اسلام او مذهب

اسلام اودښځو حقوق !

by عبدالصمد .بهير

د إمام سرخسي ژوند

by ژباړن: سيف الإِسلام إِسلامي

لنډې کېسې

د انسان د ژوند کیسه ؟

by ذ بیح الله شریفې
یو نفر په زنګله کې رووان وو چی یو ناساپه زمري ورپسی مڼډی وهلی خو دا نفر مخکی وو او زمری شاته دواړو مڼډی وهلی هم داسی په…

غبرګون / لنډه کیسه

by خوشال کونړي مزاروال
د خوشال کونړي مزاروال لیکنه جوار څڼه بمبل دي. د جومې(جمعې) شپه ده. بختوره په کور کې د ناچارې ورځې یوازې پاتې ده. مور یې…

خبرتیاوي ,غونډي او پيغامونه

فروري 19, 2016 1871

په بلجیم کې د مشاعرې خبرتیا!

by jawed ahmadzai
فروري 19, 2016 1811

دفاتحې خبرتیا !

by jawed ahmadzai

میړاني دي چې یادیږي

فروري 19, 2016 2078

مرحوم ډاکټر عبدالوکیل‏

by Shah Hussain Khuramzai
میړنی دی چی یادیږی. په افغانستان کی داسی یو واقعی خدمتګار چی ساری به یی نه وی او د ملک هر وګړی او هری کورنی ته یی تر…

دخوست کتابتون

د شعرونو برخه کې نوي او تازه شوي شعرونه

فروري 19, 2016

د پرګنو ژبې

by سمیع الدین افغاني
فروري 19, 2016

د ژوند بهیر

by سمیع الدین افغاني
فروري 09, 2016

تسلي

by ارواښاد غني خان با با
فروري 09, 2016

ژوند خو تله دي

by ارواښاد غني خان با با

راپـورونـه او مـرکې

نومبر 30, 2015 2659

دښاغلي سميع الدين افغاني سره ادبي مرکه / دمرکې لمړ ۍ برخه.

by سميع الدين افغاني
زرلښت ډاډکام-کله اوڅنګه مو په شاعري پيل وکړکه لمړنی شعرمو په يادوي هغه هم مونږ سره شريک کړئ سميع الدين افغاني : ما له…

تاریخ څه وایی

مئي 19, 2013 6865

پښتانه د ولس پیژندني له نظره

by د ارواښاد ډاکتر کبیر ستوري
(د ارواښاد ډاکتر کبیر ستوري له ناچاپه لیکنو څخه) د لیکلو نیټه: فبروري ۱۹۷۳ پښتانه په افغانستان کښې تر ټولو ستره ولسي…