د ښكلا د څښتن ستر رب په نامه چې ښكلا ته يې د ښكلا په وركولو خپل لويښت او ښايست ثبوت كړى دى.                                                                            د خوست ويب پاڼې ته په خيرراغلي!                             ويښ يو بيدار يو څه ويده خو نه يو             جزبې لرو په ژوندون كې  څه مړه خو نه يو

په ښځو کې د سينې د سرطا ن نا روغي

b_150_100_16777215_00_images_doctor-hamid.jpg

 

ا نا روغي په ټوله نړۍ کې هرکا ل د زرګونوا نسا نا نوژوند اخلي چې په ښځواو نا رینه ووکې منځته را تلای شي ، خوپه نارینه وو کې یی پیښي ډ یري کمي لید ل کیږي ، اما د وروسته پاتې هیوادونو په پرتله یی په پرمختللوهیوا دونو کې پیښي ډ یري لید ل شوید ي خو د مړینې پیښې یې بیا په بیوزله ټولنو کې ډیري دي، له بده مرغه زموږ په هیواد کې یی پیښي د تیرو کلونو په پرتله زیا تي شو ید ي خو د ا چې د دي ناروغۍ د څیړنې په موخه یو ملي څیړنیز مرکز یا انسټیټیوټ نشته نو کره پیښي یی د ا ړوند و ا د ا رو سره په لاس کې نشته خو د کلینکي تجربو له مخي د ا سې ښکا ري چې پدې وروستیو لسو کلونو کې یې پیښي زیا تې شویدي ، چې په لاملونو به یی وروسته خبري وکړو . د امریکا د سرطان د څیړنو د ملي انسټیټیوټ د شمیرو پر بنسټ په ۲۰۱۴ ز کال د امریکا په متحدو ایا لا تو کې نیږدي ۲۳۲۶۷۰ نوي پیښي په ښځو کې چې لدي شمیرو څخه یې ۴۰۰۰۰ د مړیني پیښي ، او ۲۳۶۰ نوي پیښي په نارینه وو کې چې ۴۳۰ د مړینې پیښې یې له ځانه سره لرلې ولیدل شوي ، او یوه بله څیړنه چې په ۲۰۱۲ ز کال کې شویده ښیي چې په ۲۰۱۲ ز کا ل په ټوله نړۍ کې نیږدي ۱.۶۸ میلیونه ښځي پدې نا روغۍ ا خته وې چې لدي ډ لي یې ۵۲۲۰۰۰ د مړیني پیښي درلودې ، نوي څیړني څرګندوي چې په تور پوستو کې د سينو د سرطان پیښي د نورو نژا د ونو په پرتله ډیروا لی ښیي ا و د ا ناروغي په ۵۵-۶۴ کلنو ښځو کې ډیره لید ل شویده.
د دې ناروغۍ نښي نښا ني !
۱- په تي کې دغوټي پید ا کیدل : د تي د سرطا ن له مهمو نښو څخه شمیرل کیږي چي عموماٌ له درد سره یو ځاي نه وي نو له همدې کبله نا روغ ډاکټر ته د تګ ا ړتیا نه ا حسا سوي خو د غوټې د لمسولو په مها ل به د ا غوټه نا منظمه ا و په خوځولو سره به ګرځنده نه وي ا و ډ یری وخت به له ټینګولو سره د رد کوي نو ځکه با ید د معا ینې په مها ل د ډاکټر لخوا د لاس پوا سطه په ځیر سره معا ینه ا و ټولې خوا ووې یی با ید په ځیرسره لمس شي چې له د قیق تشخیص سره ډ یره مرسته کولای شي.
۲- د تي د څوکې د ننې خوا ته ننوتل : د ا هم د سیني د سرطا ن له مهمو نښو څخه شمیرل کیږې چي ډ یری وخت ورسره د تي غټید ل ا ود تي له څوکي څخه د ما یعا تورا تلل چي کله کله د شید و رنګه ا فرازا تو په بڼه له تي څخه د با ند ې را وځي خو په ډ یر وصفي ډول کي د همدې برخي پوستکی د نا رنج د پوستکي په څیرژیړ ا و ګونځي وي چي د معا یني په مها ل با ید په پام کې ونیول شي.
۳- د سينود ګزکي کید وپه څیر نښي : چې دې ډ ول ته یی Inflammatory Breast Cancer هم و ا یي چي ډ یری وخت د سینې د ا بسي په څیرنښي لري یعني سینه ورسره ګرمه ، سره ، درد منه اوښا یي پړسید لي وي او کله کله خا رښ ا ود تي د سر د ننه خوا ته ننوتل هم لیدل کیږي خوپدي ډول کې په سينې کې غوټه ا کثره وخت نه وي اویا وروسته پید ا کیږي ا وپه پرمختللو حا لا تو کې د سينې د پوستکي ګونځي کید ل هم لید ل کید ا ی شي خو د ا ډول په لومړنۍ مرحله کې نه تشخیصیږي ځکه ډاکټر فکر کوي چې د سينې ا بسي ده ا و ډ یری ډاکټرا ن د سينې د ا بسي په لوحه کې د ا ډول نا روغا ن تر درملني لا ند ي نیسي خوښه به د ا وي چې پدې ډول پیښوکې له نا روغ څخه د قیقه تا ریخچه و ا خیستل شي ا وهم دې د سینې سرطا ن له پا مه نه غورځول کیږي.
۴- درد : د نا روغې په تي یا سینه کې به د رد شتون نلري خو ډ یر په ند رت سره د رد په تي کې ا حسا سیږي خو دا درد ډ یری وخت شد ید نه وي ا و یو ډول د روند د رد د ی خو یواځي هغه مها ل چي سرطان په پرمختللي حا لت کې او یا نورو ګاونډ یو غړوته یی میتا ستا زیا سرا یت کړی وي کید ا ی شي چې د رد شد ید او کله کله درد د تخرګ ، غا ړي او لاس خوا ته هم خپریږي چې په موقته توګه د د رد ضد درملو سره آرا م او بیا وروسته بیرته پیلیږي چې ځیني ناروغان په ژامه اوهما غه خوا مخ کې هم د درد ا حسا س لري اود نا روغۍ له پرمختللو نښو نښا نو څخه شمیرل کیږي خو یوا ځي د د رد شتون د سينو د سرطا ن په معنی نده اوهم د یا د ونې وړ بولم چې د تي شد ید د رد ونه ډ یری وخت د تي په ا بسې ، سیستونو او یا نوروMasteopathies کې شتون لري چي با ید په پا م کې ونیول شي.
۵- ځینې نوري مغلقي نښي : د ا نښي په ټولیزه توګه د سينود سرطا ن په پرمختللو پیښو کې لید ل شوید ي چې د Paget’s disease of the breast پنا مه هم یا د یږي چي پکې د تي د څوکې په شا وخوا د خا رښت شتون ، سوروا لی ، د د ي برخي د پوستکي د رنګ کمید ل ، د پوستکي ګو نځي کید ل او په پرمختللو پیښو کې د تي شد ید د رد ونه ، د سوځید نې ا حسا س ، د تي حسا سید ل او له څوکې څخه یی د خیرنو او یا وینه لرونکو ا فرازا تو را وتل مهمي نښي جوړوي.
۶- نورې غیر وصفي نښي : د ا نښي هغه مها ل لید ل کیږي چي سرطا ني حجري نورغړي ا خته کړي ا و پدي ډول د هماغو غړو پوري ا ړوند نښي منځته راځي چي ډ یری وخت ورسره د وزن کموا لی له ورا یه لید ل کید ای شي ا وځیني نوري نښي لکه د سر ا و وروزو د ویښتا نو رژید ل ، تبه ، لړزه ، د هډ وکواو بند ونو د رد ونه ، ټوخی ، زیړی ، د عصبي سیستم پورې ا ړوند ې ځینې نورې نښي نښا ني چي ډ یري نوري نا روغۍ یې هم تمثیلوي منځته را ځي ؛ د یا د ونې وړ ده چي د تی سرطا ن عموماٌ هډ وکو ، مغزو ، یني او سږو ته تر ټو لو ژر خپریږي.
د دې نا روغۍ لپاره مسا عد ونکي لاملونه!
۱- هغه ښځي چې سګرټ څکوي اویا ا لکول خوري هغوي له ۳۵-۵۰٪ د سينود سرطا ن له ګوا ښ سره مخ دي.
۲- د ا میند وا رۍ ضد درملو کارونه که هغه د خولې ا و یا د ستنو له لاري وي په ځا نګړي توګه هغه ښځي چي د سرطان کورنۍ تا ریخچه ولري ؛ خود یوه ډاکټر پتوګه زه ټولو ښځوته د ا مشوره ورکوم چي په زیږون کي د وقفې په موخه دې له د رملو کارولو ډ یره ګته نه ا خلي ا و پدي موخه نوري بي ضرره لاري چا ري شته چي با ید ګټه تري وا خیستل شي.
۳- سقطونه که هغه د روغتیا یی ستونزو ا و یا نورو موخو لپا ره وي په ښځو کې د سينود سرطا ن خطرزیا توي.
۴- هغه میند ي چي ما شوما نو ته خپلي شید ي نه ورکوي د سیني د سرطا ن له ګوا ښ سره مخا مخ د ي ا و هم با ید زیا ته کړم چي بي ا ولا ده ا ویا هغه ښځي چي په ځنډ ود و نه کوي د ا ولا د لرونکو په پرتله ډ یري د تي په سرطا ن اخته کید لای شي.
۵- ا رثیت او کورنۍ تا ریخچه یعني هغه ښځي چې د پلارا و یا مورلخوا یی په کورنیو کې د سرطا ن پیښه لید ل شوي وي با ید له ډ یرا حتیا طه کا روا خلي ا و وقا یوي لاري چا ري په پا م کې ونیسي.
۶- ځني کیمیا وي مو ا د لکه عضوي محللونه ، تیزا بونه ، کیمیا وي وړا نګې ، Polycyclic aromatic hydrocarbons Polychlorinated biphenyls ، اود ا سي ا نګیرني هم شتون لري چي په وروسسي۳۵ کلونو کي په ځا نګړي توګه په ا فغا نستا ن کې ښا یی د سينود سرطا ن د ډ یرید ویولامل د وژونکو وسلو کارول وي ا و هم یو شمیرڅیړني ښیی چي د لمر ما ورأ ‌بنفش وړا نګي هم د سي نو د سرطا ن په منځته را تلو کې رول لري.
۷- د یوشمیرخورا کي توکو ډ یره کا رونه لکه غوړي ، تیا رشوي یا کا نسرو خوا ړه ا و ځني رنګه شیرني یا شربتونه ، ترخه ا و مسا له لرونکي پا کټي خوا ړه لکه پا پړا ود ا سي نورد سیني په سرطا ن کې رول لري.
۸- یو شمیرنا روغۍ لکه شکر ، د نوروغړوسرطا ن ا و چاغوا لی هم د سينود سرطا ن د منځته را تلو خطرزیا توي.
د سينود سرطا ن پتا لوجیکه څیړنه!
د ښځو په سينو کې نیږد ي ۸۰٪ د شید و په لیږ د ونکو قنا تونو کې سرطا ن پید ا کیږي چي د Ductal Carcinoma پنوم یا د یږي ا وپا تې ۲۰٪ یی د شید و په جوړونکوغد و کې منځته را ځي چې د Lobular Carcinoma پنوم یا د یږي ا وبیا ورو ورو شا وخوا نوروا نسا جو ته خپریږي ا وسرطا ني غوټه جوړوي ، ا ودا هغه وخت دی چې نا روغه پخپل تي کې غوټه احسا سوي . په نورما ل حا لت کې د تي حجري د اړتیا له مخي ویشل کیږي او له نورو حجروسره نښلي او په نوو حجرو اوړي او دا لړۍ ترهغې د وا م کوي ترڅونسج منځته را شي چې بیا له یوي ټا کلي مودې وروسته دا حجري مري ا و که ورته ا ړتیا نه وي نود حجروي ویش اوډ یرید ودا لړۍ ود ریږي کمه او یا زیا تیږي چي دا پروسه د ا نسا ني بد ن د اړتیا له مخي عیا ریږي خوله بده مرغه په سرطا ني پیښه کې دا نورما له پروسه له منځه ځي اویومعکوس حا لت غوره کوي خود ا نسا ن معا فیتي سیستم داغیر نورما له پروسه نشي زغملای اود دي حا لت د لمنځه وړلولپاره یوشمیرعکس ا لعملونه منځته راځي ترڅوجوړشوي سرطا ني ا نساج لمنځه یوسي خوله بده مرغه د سرطا ني حجروچټک ډ یروا لی معا فیتي سیستم مغلوبوي ا و پدي ډول سرطا ني غوټه جوړیږي چي بیا ورو ورو ګا وندۍ حجري ا ولمفا وي سیستمونه تربرید لا ند ي نیسي او د بد ن نوروغړوته هم خپریږي.
د دي ناروغي تشخیص!
د کلینیکي نښونښا نوله مخي د دې نا روغۍ پیژند نه ستونزمنه نده خومهمه د ا ده چي دا نا روغي با ید په لومړۍ مرحله کې تشخیص شي ، په هرصورت د پورتنیونښو نښا نوپه ځا نګړي توګه په تي کې د غوټې په منځته را تللو نا روغ با ید ژرترژره ډاکټر ته ورشي او هم یی د ښه ا ود قیق تشخیص په موخه Mammography ا ود غوټي څخه د با یو پسې د معا ینې په مټ د نمونې اخیستنه چي په لابرا توارکې تر پتا لوجیکو څیړنولا ند ې نیول کیږې په د قیقه توګه د سينود سرطا ن شتون ثا بتوي اوهم په خطي پروب په د قیقه توګه د ا لټرا سا ونډ ، اوMRI د معا ینوپه مټ هم کولای شود سينود ا بسي ، سیستونو ا وکتلوترمنځ تو پیروکړو خو ا لټرا سا ونډ له تشخیص سره مرسته کولای ا ومشکو ک نا روغ پیژند لی شي ا وهم په هرځاي کې د لاسرسۍ وړدی.
د دي نا روغۍ د رملنه!
له بده مرغه ترا وسه د دي نا ورغۍ د بشپړې لمنځه وړنې لپا ره د رمل ندي موند ل شوي خو بیا هم د وړا نګو ، جرا حي اویو شمیرد رملو پوا سطه کولای شو د سرطا ن له چټک پرمختګ څخه مخنیوی وکړو ا ویا یی لږترلږه پرینږد وچي نورو غړوته وغزیږي.
د تي سرطا ن په څلورولاند ینیو پلا نونوکې ترد رملني لا ند ې نیول کیږې چې د لو ستونکود معلوما تو لپاره به ترې لنډه یا د ونه اړینه وي .
۱-Hormone Blocking Therapy : هغه سرطا ن چې ا ستروجن هورمون یی د ودې لامل ګرځي لدې ډول د رملو ګته ا خیستل کیږې لکه Tamoxifen ، Anastrozoleاو Letrozole . ۲- Chemotherapy : په ځا نګړي توګه هغه نا روغا ن چي د سرطا ني غوټوپرمختګ یی له ا ستروجن هورمون سره ا ړیکه نلري لد ي ډ ول د رملني څخه ګټه اخیستل کیږي اود وه د رملیزرژیمونه لری چي یو یی د AC پنوم یا د یږي ا وپکې Cyclophosphamide + Doxorubicin شامل دي ، اوبل د رملیزرژیم یی د CAT پنوم یا د یږي چې د رې د رمل پکې شا مل دي چي کیدای شي له ۳-۶ میا شتو پورې و کا رول شي لکه Cyclophosphamide+Methotrexate+Fluorouracil . ۳- Monoclonal antibodies : د ا د رملیزرژیم د ا نسا ن معا فیتي سیستم پیا وړی کوي ترڅو په چټکۍ سره پرمختلونکی سرطا ني بهیر ود روي ا وکولای شي له ۵-۱۵ کلونو پورې د نا روغۍ مخنیوی وکړي چې ښه بیلګه یی د Trastuzumab د رمل دي . ۴-Radiotherapy : دا رژیم عموماْ له جرا حي عملیی وروسته کارول کیږي ا و کولای شي له ۵-۱۰ کلونو پوري په ۵۰-۶۶٪ نا روغا نوکې د سرطا ني غوټوله بیا پید ا کید و ا ویا نوروغړو ته یی له غزید ومخنیوی وکړي.
د تي له سرطا ن څخه څنګه مخنیوی کیدای شي ؟
۱- هغه ښځي چې د سرطا ني نا روغیو کورنۍ تا ریخچه ولري با ید د ا میند وا رۍ ضد د رمل ونه کا روي ، ما شوما نو ته دي خپلي شید ي ورکوي او له سقطونوڅخه د ې په کلکه ځا نونه وسا تي .
۲- د سګرټوله څکولواوا لکولوله کا رولو دي جد اْ ځا نونه وسا تي .
۳- ډ یرغوړین خورا ک دي نه کوي ا وهم دي له کنسرو ، تند و ا ومسا له لرونکوخوړوډ ډه وکړي ا و له سبزیودي ډ یره ګټه اخلي .
۴- ښځي با ید د وزن له ډ یرید وځا ن وسا تي او که امکا ن ولري منظم دي د ورځي یو یا نیم ساعت ورزش کوي .
۵- که په تي کې دغوټي د شتون احسا س وکړي بي له ځنډه دي ځان ډا کټرته ورسوي ځکه ژرتشخیص ښي پا یلي لري .
۶- په غربي نړۍ کې ځیني ښځي چې د تي د سرطا ن کورنۍ تا ریخچه لري مخکي لدي چې پدې نا روغۍ ا خته شي د جراحي عملیی پوا سطه خپل تي غوڅوي چې دا هم د سرطا ن په مخنیوي کې غوښن رول لوبوي .
۷- هغه ښځي چې د تي د سرطا ن کورنۍ تا ریخچه ولري با ید لږترلږه په هرو شپږومیا شتوکې د دي نا روغۍ لپاره ا ړین معا ینا ت وکړي
۸- لکه څیړنوچې ښوولي ده د لمرما ورأبنفش وړا نګې د سينود سرطا ن خطرزیا توي نو ښځي با ید د ا سلا مي حجا ب ځا نګړی خیا ل وسا تي ا و با ید یا د ونه وکړم چې په غربي نړۍ کې د تي د سرطا ن د ډ یروا لي یولا مل ګڼل کیږي .
۹- هغه ښځې چې پد ې نا روغۍ ا خته د ي با ید د خپل معا لج ډ اکټر له مشورې پرته هیڅ ډ ول د رمل و نه کا روي ا وتل د ي د خپل معا لج ډاکټرد ټیلیفون شمیره له ځا نه سره سا تي ا وله خپلسرود رملنو د ې په کلکه ځا ن وژغوري.
اساسي برخه: روغتيا او کورنۍ

د خوست ویب پاڼې سندریزې برخې ته ښه راغلاست

خوست ویبپاڼه په فيسبوک کې خوښ يې کړئ

اسلام او مذهب

اسلام اودښځو حقوق !

by عبدالصمد .بهير

د إمام سرخسي ژوند

by ژباړن: سيف الإِسلام إِسلامي

لنډې کېسې

د انسان د ژوند کیسه ؟

by ذ بیح الله شریفې
یو نفر په زنګله کې رووان وو چی یو ناساپه زمري ورپسی مڼډی وهلی خو دا نفر مخکی وو او زمری شاته دواړو مڼډی وهلی هم داسی په…

غبرګون / لنډه کیسه

by خوشال کونړي مزاروال
د خوشال کونړي مزاروال لیکنه جوار څڼه بمبل دي. د جومې(جمعې) شپه ده. بختوره په کور کې د ناچارې ورځې یوازې پاتې ده. مور یې…

خبرتیاوي ,غونډي او پيغامونه

فروري 19, 2016 1654

په بلجیم کې د مشاعرې خبرتیا!

by jawed ahmadzai
فروري 19, 2016 1603

دفاتحې خبرتیا !

by jawed ahmadzai

میړاني دي چې یادیږي

فروري 19, 2016 1820

مرحوم ډاکټر عبدالوکیل‏

by Shah Hussain Khuramzai
میړنی دی چی یادیږی. په افغانستان کی داسی یو واقعی خدمتګار چی ساری به یی نه وی او د ملک هر وګړی او هری کورنی ته یی تر…

دخوست کتابتون

د شعرونو برخه کې نوي او تازه شوي شعرونه

فروري 19, 2016

د پرګنو ژبې

by سمیع الدین افغاني
فروري 19, 2016

د ژوند بهیر

by سمیع الدین افغاني
فروري 09, 2016

تسلي

by ارواښاد غني خان با با
فروري 09, 2016

ژوند خو تله دي

by ارواښاد غني خان با با

راپـورونـه او مـرکې

نومبر 30, 2015 2343

دښاغلي سميع الدين افغاني سره ادبي مرکه / دمرکې لمړ ۍ برخه.

by سميع الدين افغاني
زرلښت ډاډکام-کله اوڅنګه مو په شاعري پيل وکړکه لمړنی شعرمو په يادوي هغه هم مونږ سره شريک کړئ سميع الدين افغاني : ما له…

تاریخ څه وایی

مئي 19, 2013 6582

پښتانه د ولس پیژندني له نظره

by د ارواښاد ډاکتر کبیر ستوري
(د ارواښاد ډاکتر کبیر ستوري له ناچاپه لیکنو څخه) د لیکلو نیټه: فبروري ۱۹۷۳ پښتانه په افغانستان کښې تر ټولو ستره ولسي…